اداره آموزش و پرورش شهرستان تفت
مدرسه راهنمائی شبانه روزی شهید صدوقی دهشیر
گزارش طرح غنی سازی تجارب یادگیری دروس علوم و ریاضی
مجریان طرح
عباسعلی دهشیری دبیر علوم تجربی و علی اصغر شفیعی دبیر ریاضی
=====================================================
آموزش و پروش جريان جامعه پذيري يا اجتماعي كردن اعضاي جديد جامعه است جرياني كه طي آن مجموعه اعتقادات ، رسوم ، هنجارها ، ارزشها ، رفتارها و مهارتها به نسلهاي جديد منتقل مي شود . آموزش و پروش رسمی در هر جامعه اي ، ضمن انتقال ميراث فرهنگي و اجتماعي زمينه هاي رشد همه جانبه فردي و اجتماعي را در بين افراد آسان مي كند .
در هر جامعه اي هدف آموزش و پرورش تربيت فرد بر طبق ارزشهاي فرهنگي ، ديني ، اجتماعي و سياسي آن جامعه است و آموزش و پروش در تلاش است كه انسان را متناسب با الگوهاي جامعه خود تربيت كند . در طول تاريخ ، انسان كوشيده است كه تجارب و يافته هاي خود را به نسل هاي آينده انتقال دهد اين نياز به آموزش و يادگيري ، سبب بقاي جوامع بشري شده و فرهنگ سازي از آرمانهاي انسان گرديده است . آموزش و پرورش كليد توسعه همه جانبه جوامع بشري است چرا كه هدف آن تربيت انسان است . در جوامع نخستين ياد دادن و ياد گرفتن به شيوه سنتي و از طريق بازسازي تجارب صورت مي گرفت و به صورت اطلاعات حفظ و گسترش مي يافت در نتيجه مردم كمتر به فكر توسعه بودند در حاليكه در يكصد سال گذشته بدليل توجه به آموزش و پرورش ، پيشرفت هاي مهمي صورت گرفته است . در گذشته رقابت بين منابع اصلي سرمايه يعني منابع طبيعي ، زيرزميني و كشاورزي در عرصه توسعه بود ولي امروز نيروي انساني همراه با دانش و مهارت حرف اول در پيشرفت را مي زند و با توجه به اينكه خاستگاه تربيت نيروي انساني نظام تعليم و تربيت است بنابراين بيشترين تاثير را بر پيشرفت جامعه دارد. پس بايد براي ارتقاء نظام آموزشي كوشيد كه مقدمه اين مهم توجه به تجارب یادگیری در آموزش و پرورش مي باشد .
يادگيري و نحوه انديشيدن و تفكر از بارزترين وي‍ژگي انسان هاست پس شايسته است كه انسان ها ياد بگيرند که خوب ببينند ، خوب بشنوند ، خوب بينديشند و رموز خلقت را كشف كنند تا بتوانند زمينه هاي بالقوه را به خلاقيت و نوآوري تبديل كنند زيرا كه روحيه تحقيق و جستجو گري همواره محرك انسان ها بوده و سبب توليد دانش گرديده است اما رويكردهاي آن در دوره ها و جوامع گوناگون از وي‍ژگي هاي فرهنگي و اجتماعي آن جوامع متاثر شده است كه با بررسي تجارب یادگیری جوامع مي توان به آنها دست پيدا كرد . بررسي تجارب یادگیری باعث پرورش و گسترش انديشه مي شود و مي تواند دست اندركاران تعليم و تربيت را در تدوين و تنظيم برنامه ريزي آموزشي ياري رساند چرا كه تجربه كردن تجربه كاري است اشتباه و با نگاهي به تجارب دیگران مي توان از آن دوري گزيد . مثلا تا بيش از اين تصور همگان در آموزش اين بود كه نحوه تدريس را معلم مشخص مي كند در حاليكه در عصر حاضر علماي تعليم و تربيت به اين نتيجه رسيده اند كه روش تدريس بايد با نحوه يادگيري دانش آموز همخواني داشته باشد ويا اينكه اجراي برنامه هاي رسمي رادرهر شرايطي بطوردقيق ممكن ميدانستند درحاليكه چنين نيست چراكه يادگيري ازطريق ارتباط بين افرادميسراست . دستيابي به اين نتايج يك شبه نبوده بلكه با بررسي عملكرد آموزش و پرورش در گذشته و تحليل آنها توسط پژوهشگران اين عرصه بدست آمده است .
استفاده از تجارب همکارن و استفاده در امر تدریس می تواند در پيشرفت نظام آموزشي و انتقال آموزش و پرورش اصيل و غني به نسل هاي بعدي موثر باشد و طرح غنی سازی و تجارب یادگیری دروس علوم و ریاضی که امسال در حال اجرا است می تواند یکی از گام های موثر در این پیشرفت باشد و امید است با اجرای این طرح در سطح مدارس همگی در تحقق این هدف سهیم باشیم .
فروردین 89
علی رضائیان ابرقوئی
مدیر مدرسه راهنمائی شبانه روزی شهید صدوقی دهشیر
طرح غنی سازی تجارب یادگیری درس ریاضی
دبیر :علی اصغر شفیعی
مقدمه
به نام آنکه جهان را به زبان اعداد آفرید.
بحمدالله توفیقی حاصل شد تا به اتفاق جمعی از دوستان ودبیران ریاضی منتخب استان در طرح غنی سازی فعالیتهای ریاضی شرکت نمایم که دراین طرح سعی برآن است که کتاب از حالت تئوری محض به شکل عملی درآید و ریاضی را به معنای واقعی خودش یعنی علمی پایه وبرنامه ساز برای زندگی جلوه دهد نه درسی بسیار مشکل با مسائلی پیچیده .
انشاء الله که بتوانم نتایج حاصل از این کلاسها و زحمات اساتیدی که مدرس این دوره بودند - آقایان ابوالفضل شبانی و سید محمد حسن طبا طبایی - را درادامه کار و تدریسم به کار بندم . قبل از هر چیز از زحمات ایشان تشکر و قدر دانی می نمایم .
ضرورت اجرای طرح:
1- نیاز زندگی روزمره به علم ریاضی .
2- استفاده از کار گروهی .
3- استفاده بیشتر از دانش آموزان در امر تدریس ویا محول کردن تدریس مطا لب آسان به آنها . ( فیلم تدریس توسط دانش آموزان پیوست می باشد)
4- استفاده از تئوریهای آموخته شده برای حل مسائل زندگی .
5- حتی الامکان بیان ریاضی بصورت داستان و یا مطالب قابل لمس و درک برای دانش آموزان .
6- ساخت و استفاده از وسایل کمک آموزشی با همکاری دانش آموزان .
در طرح غنی سازی تجارب ریاضی بیشتر به کار گروهی اهمیت داده شده مانند تدریس مقسوم علیه ها .
7- گفتگو در مورد ریاضیات .
8- ارتباط برقرار کردن بین علم ریاضی وزندگی روزانه .
9- روان سازی ریاضی برای دانش آموزان.
این طرح زمینه ساز در گیر کردن دانش آموزان با فرآیند تدریس می باشد و همچنین در نظر دارد بسیاری از مطالب را که در روش سنتی بسیار خشک و بی روح می باشد به شکل بازی و عملی در آورد مانند فعالیتی که برای تدریس اعداد اول ارائه شده است یا بازی که در فعالیت شماره 5 برای اعداد اول و مرکب ارائه شده است :
و بازی دارت که برای تجزیه اعداد بیان می شود :
|
حلقه های دارت |
تعداد پرتاب ها |
عدد |
نام دانش آموز |
|
2،2،7،11 |
4 |
308 |
سعید |
|
2،2،2،3،5 |
5 |
120 |
امید |
|
2،2،2،2،2،5 |
6 |
160 |
محمد |
فعالیت شماره 10 جالب نیست گنگ می باشد و دانش آموزان هدف را خوب نمی فهمند
|
... |
15 |
14 |
13 |
12 |
11 |
10 |
9 |
8 |
7 |
6 |
5 |
4 |
3 |
2 |
1 |
* |
|
... |
15 |
14 |
13 |
125 |
11 |
10 |
9 |
8 |
7 |
6 |
5 |
4 |
3 |
2 |
1 |
1 |
|
... |
30 |
|
26 |
|
|
20 |
18 |
|
|
12 |
|
8 |
6 |
4 |
2 |
2 |
|
... |
|
42 |
|
36 |
33 |
|
|
|
|
|
15 |
|
|
6 |
3 |
3 |
|
... |
60 |
56 |
|
|
|
30 |
|
32 |
|
24 |
|
|
|
8 |
|
4 |
|
... |
75 |
|
65 |
60 |
|
50 |
|
40 |
|
30 |
|
20 |
|
10 |
|
5 |
|
... |
90 |
|
|
72 |
|
60 |
|
48 |
|
36 |
|
24 |
|
12 |
|
6 |
|
... |
105 |
98 |
|
84 |
|
70 |
63 |
56 |
|
|
35 |
|
|
|
|
7 |
|
... |
|
112 |
104 |
96 |
|
80 |
|
64 |
56 |
48 |
40 |
|
24 |
|
8 |
8 |
|
... |
135 |
|
117 |
108 |
99 |
90 |
81 |
|
63 |
|
45 |
|
|
18 |
|
9 |
|
... |
|
140 |
|
120 |
|
|
90 |
|
70 |
60 |
50 |
40 |
30 |
20 |
10 |
10 |
|
... |
165 |
|
143 |
|
|
|
99 |
88 |
|
66 |
55 |
44 |
33 |
22 |
11 |
11 |
|
... |
180 |
168 |
|
144 |
|
|
|
96 |
84 |
72 |
|
48 |
|
24 |
|
12 |
|
... |
195 |
|
169 |
|
|
|
|
|
|
78 |
|
|
|
|
|
13 |
|
... |
|
196 |
|
168 |
|
|
|
|
|
|
|
|
42 |
|
|
14 |
|
... |
225 |
|
|
|
|
|
|
|
|
90 |
|
|
|
|
15 |
15 |
|
... |
... |
.... |
.... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
... |
چون با مطالعه فعالیت نمی توان ارتباطی بین جدول و خواسته های فعالیت برقرار کرد.
فعالیت شماره 11 برای شناسایی مضر بهای اعداد جالب است .
|
10 |
9 |
8 |
7 |
6 |
5 |
4 |
3 |
2 |
1 |
|
20 |
19 |
18 |
17 |
16 |
15 |
14 |
13 |
12 |
11 |
|
30 |
29 |
28 |
27 |
26 |
25 |
24 |
23 |
22 |
21 |
|
40 |
39 |
38 |
37 |
36 |
35 |
34 |
33 |
32 |
31 |
|
50 |
49 |
48 |
47 |
46 |
45 |
44 |
43 |
42 |
41 |
|
60 |
59 |
58 |
57 |
56 |
55 |
54 |
53 |
52 |
51 |
|
70 |
69 |
68 |
67 |
66 |
65 |
64 |
63 |
62 |
61 |
|
80 |
79 |
78 |
77 |
76 |
75 |
74 |
73 |
72 |
71 |
|
90 |
89 |
88 |
87 |
86 |
85 |
84 |
83 |
82 |
81 |
|
100 |
99 |
98 |
97 |
96 |
95 |
94 |
93 |
92 |
91 |
زیرا : دانش آموزان با علاقه 2 تا 2 تا یا 5 تا 5 تا یا... می شمارند و مضربهای اعداد را خط می زنند.
فعالیت شماره 13 برای در گیر کردن دانش آموزان با حل مسئله جالب است ( نشستن معلم با 71 دانش آموز دور چند میز 8 نفره و 5 نفره )
فعالیت شماره 14 برای یافتن ک م م جالب نیست و جدول اشتباه دارد .
فعالیت شماره 17 برای موضوع توان ایجاد انگیزه می کند
|
2×64 |
2×32 |
2×16 |
2×8 |
2×4 |
2×2 |
2×1 |
1 |
|
.......... |
........... |
........... |
.......... |
........... |
2×512 |
2×256 |
2×128 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
شطرنج و دانه های گندم
مزایای طرح
به طور کلی این طرح به آموزش ریاضیات بصورت گروه های دانش آموزی اهمیت بسیار می دهد . همه دانش آموزان در فعالیتها به کار گرفته می شوند و دانش آموزان از انزوا در می آیند . کم رویی دانش آموزان کم کم جبران شده و از بین می رود .
کلاس را به شکل یک محل زندگی کوچک یا تقریبا ماکتی از زندگی روزمره تبدیل می کند . هر دانش آموز احساس می کند که یکی از پایه های مهم در امر تدریس می باشد . کتاب ریاضی از حالت تئوری محض در می آید و دانش آموز می تواند با الگوبرداری از کلاس مسائل روزمره را حل نماید . دانش آموز سریع آموخته های خود را آزمایش کرده ودر صورتی که مطالب را یاد گرفته باشد مسائل را به کمک آن حل می کند .
معایب طرح
1- بسیار وقت گیر می باشد .
2- بسیاری از بچه ها روحیه همکاری ندارند و تدریس با مشکل روبرو می شود .
3- همه فعالیتهای ارائه شده در همه مدرسه ها قابل اجرا نیستند و مخصوصا در مدارس روستایی همه امکانات لازم وجود ندارد .
4- با انجام این فعالیتها تمرینهای کتاب در نظر گرفته نمی شوند .
فعالیتهای انجام شده در مدرسه راهنمایی شهید صدوقی دهشیر
1-گروه بندی دانش آموزان هر سه پایه .
2- حل فعالیتهای کتاب به صورت گروهی و سپس جمع بندی توسط معلم و توضیحات تکمیلی توسط وی .
3- حل کار در کلاسها پس از انجام فرآیند تدریس .
4- تعیین فردی ممتاز به عنوان معلم یار و کمک گرفتن از او برای انجام اعمال جاری کلاس درس .
5-تعیین سر گروهها و تعیین وقت اضافه تر از کلاس برای کار با دانش آموزان ضعیف .
6-حل تست و ایجاد آمادگی برای آزمونهای سنجش علمی و گروهی .
7-کمک گرفتن از دانش آموزان جهت ساخت وسایل کمک آموزشی .
8-کنفرانس دادن دانش آموزان در مورد درسهایی از کتاب ( فیلم ضمیمه ) .
9-انجام آزمونهای طبقه ای و مرحله ای از دانش آموزان و تشویق دانش آموزانی که در هر مرحله پیشرفت داشته اند بصورت کارت امتیاز .
10-استفاده از کلاس IT جهت حل تست – تدریس کمکی و آشنایی دانش آموزان با رایانه و....
علی اصغر شفیعی رئیس آبادی
دبیر ریاضی
طرح غنی سازی تجارب یادگیری درس علوم
دبیر :عباسعلی دهشیری
بسمه تعالي
ضمن تقدير وتشکر از کليه عزيزاني که در زمينه تعليم وتربيت فرزندان اين مرز وبوم همت گماشته ودر فکر اعتلاي فرهنگ وپيشرفت جامعه ي اسلامي خود هستند.
کلاس هاي آموزش اين طرح توسط اساتيد مجرب آقايان شکوهيان وعمويي در دو نوبت بمدت 32 ساعت در تربيت معلم يزد که با اراﺋﻪ واهداف طرح توسط نامبردگان همراه بود با بحث وتبادل نظر همکاران محترم وبيان نمونه هااز طرح وحل مشکلات احتمالي براي اجراي آن وچگونگي اجراي طرح برگزار شد.
پس از آموزش لازم و استفاده از تجربيات همکاران محترم در اين زمينه اينجانب عباسعلي دهشيري دبير علوم تجربي مدرسه ي راهنمايي شبانه روزي شهيد صدوقي دهشيراقدام به اجرای اين طرح در درس علوم تجربي کلاس اول راهنمايي نمودم :
ابتدا گروه بندي اعضاي کلاس وبعد توجيه دانش آموزان جهت اجراي طرح جديد وبيان نکات لازم در اين زمينه نمودم .چون کلاس هاي علوم اين مدرسه کلاً در آزمايشگاه برگزار مي شود اجراي اين طرح بسيار آسان تر شده و براي اجراء با مشکلات کم تر ي روبرو شدم . که لازم است در اين مورد از همکاري صميمانه مدير وساير همکاران اين آموزشگاه تشکر وقدراني گردد.
لازم به ذکر است چون ساعت درس علوم از 5 ساعت به 4 ساعت رسيده و حجم کتاب تغيير نکرده يکي از مشکلاتي که همه ي همکاران براي اجراي اين طرح بيان مي کند کمبود وقت و وقت گير بودن اين روش است که اينجانب جهت حل اين مشکلات دست به روشي جديد وجدا از اين طرح زده ام و کلاس را به نحوي گروه بندي کرده ام که هرسرگروه خود زير گروه ،گروه ديگري باشد وهر هفته سر گروه ها موظف اند تا از اعضاء گروه خود درس را بپرسند ودر ليست مخصوص ثبت نمايند وتحويل دهند وآزمايشات درس را تقسيم نموده وهر گروه وسايل مورد نياز آزمايش گروه خود را آماده کنند تا در جلسه ي بعد وقت کلاس گرفته نشود وچون در اين روش رقابت بيشتري بين دانش آموزان ايجاد مي شود وخودشان آزمايشات را انجام مي دهند ياد گيري عميق تر و بهتر صورت مي گيرد وچون به انجام آزمايش ها نمره تعلق مي گيرد هر گروه سعي در بهتر انجام دادن آنرا دارند و درس بيشتر جنبه ي عملي پيدا مي کند لذا ياد گيري آن دوام بيشتري داشته وعمقي تر است . از نکات مثبت ديگر اين روش اين که اگر همکاران محترم فقط براي يکسال وقت بيشتري گذاشته و مطالبي جمع آوري وبه صورت مدون آورند در سالهاي بعد کار خودشان راحتر شده وشاهد پيشرفت شايان دانش آموزان خود خواهند بود و اين درس از حالت بي استفادگي وحفظي درآمده وبشتر جنبه کاربردي وعملي پيدا مي کند وهمگي مشتاق کلاس علوم مي شوندو در اين روش ممکن است هر کدام از دانش آموزان در يک زمينه خاص اطلاعات بيشتري نسبت به دبير خود داشته که مي توان از آن استقبال کرد وچنانچه فيلم يا مطلبي در مورد يکي از موضوعات درسي دارند اراﺋﻪ دهند وکلاس حالت يکنواختي وخستگي نداشته ودانش اموزان براي يکديگر احترام وارزش بيشتري قائل شده و باعث تقويت اعتماد به نفس آنان مي شود.
گزارش کار آزمایشگاهی
آزمایش های علوم همزمان بادرس انجام می شود وچون کلاسهای علوم درآزمایشگاه برگزار می شود برای دانش آموزان جذابیت خاص خود را دارد ومخصوصا درجلسه اول برای کلاس اولی ها که آزمایش های تعجب انگیز مثل تغییر رنگ محلول ها ، آتش زدن پنبه، روشن کردن لامپ با لیمو ترش و......انجام میشود تا نسبت به درس علوم و آزمایشگاه علاقه و انگیزه ی بهتری پیدا کند ودرضمن سی دی های آموزشی از قبیل شاد نرم افزار ، مجموعه دروس وآزمایشگاه مجازی و فضا وصورت های فلکی ونجوم شناسی و .... در کلاسIT برای آنها نمایش داده می شود وفعالیت های آزمایشگاهی در دفتری مخصوص با ذکر تاریخ وکمبود ها وشرح فعالیت و اسامی غائبین ثبت می گردد و ثبت اسامی غائبین دراین دفتر به دلیل آن است که مشخص شود چه کسانی در تمامی کلاسهای آزمایشگاهی حضور داشته اند تا بعدا جهت شرکت در مسابقات آزمایشگاهی برای آنها امتیازی ویژه محسوب شود که این کار باعث شده دانش آموزان علافه مند کمتر غیبت کنند که نتیجه آن یادگیری بیشتر دانش آموزان دراین درس باشد . همزمان بودن انجام آزمایش با درس باعث شده که آنچه تئوری می خوانند عملا با چشم ببینند که درآموزش موثرترین راه است وپیشنهاد می گردددرصورت امکان بقیه مدارس نیز کلاس های علوم را در آزمایشگاه تشکیل دهند .
نمونه اي از برنامه ها وتصاوير کارهاي انجام شده دراين مورد به پيوست می باشد .
با کمال تشکر
عباسعلي دهشيري
